Suriname september 2013

Dag 1

Wouter was juist op tijd terug thuis voor het ontbijt na een nachtje stappen. Rit naar Schiphol ging vlot, alhoewel de gps langs Utrecht wilde en ik langs Rotterdam. Parking was een staaltje van Hollandse efficiëntie ( en humor) : goedemorgen, ik ben Nico en ik breng jullie naar de luchthaven. km stand opnemen ( zodat u zeker bent dat we er geen boodschappen mee doen) sleutel afgeven ( zetten we hem zolang in de gevangenis). ik mocht de valiezen niet pakken, nee u bent met vakantie. druk rond Schiphol? Geen probleem, dan nemen we andere route. Voor de deur afgezet. Dan aanschuiven en wachten en aanschuiven. Enige vertraging want Mister  Sung had z’n bagage afgegeven maar was zelf spoorloos. Mister Sung you are delaying the plane, over heel de luchthaven. Mister Sung we are removing your luggage from the plane!

Boeing 747, kei groot, passagiers over 2 verdiepingen. Film, muziek…

Paramaribo International Airport is net groot genoeg om een Boeing 747 te ontvangen ( trouwens het enige groot toestel dat er stond) uitstappen langs de trap en de tarmac te voet oversteken. En dan weet je het weer : een warm, vochtig deken valt over je, dit zijn de tropen! Per busje ( met airco) een uur naar het hotel rijden. Onze ogen al uitgekeken, zo’n mix : houten hut met negers naast een hindoetempel, getuigen van jehova naast een Chinese supermarkt. En dan die borden met Nederlands.

Hotel is prima. De eco versie van het moederhotel hiernaast ( economy en niet ecologisch) maar dat van ons is mooier, in koloniale stijl.

Even de stad ingelopen om te eten ( saté zonder pindasaus en frietjes zwemmend in een beker mayonaise) aan een kraam aan de waterkant. Morgen de rest bij daglicht zien.

Dag 2

Deze morgen een stadswandeling gedaan met een gids en nog twee andere mensen van ons hotel. Deze bestond uit de klassieke tour langs alle hoogtepunten van de stad met overal wat uitleg. Veel hadden we gisterenavond eigenlijk al gezien tijdens onze avondwandeling, mama vond er dan ook niet veel aan. Na de tour, die een uur vroeger gedaan was dan normaal omdat op zondag (bijna) alles dicht is en dus niet te bezichtigen, zijn we fietsen gaan huren. Daarmee zijn we naar ons hotel gefietst waar we even konden afkoelen in het zwembad. Nog niemand was die dag handdoeken gaan halen bij de receptie en het zwembad was dan ook voor ons alleen. Maar goed want daar moet je niet met 10 man inzitten… na de duik zijn we met de fietsen richting stad getrokken waar mama twee fietstochten had gevonden. Nog even langs Fort Zeelandia waar we gratis binnen mochten omdat het nog maar 10 minuten open bleef. De eerste fietstocht begon aan de dierentuin die we dan ook ineens meepikten. De zoo bleek echter meer een kinderboerderij waar er meer te doen was om de speeltuin en clownsshow dan om de dieren zelf. Wel hadden ze een tijger waar je eigenlijk verdacht dichtbij kon. De beschrijving van de wandeling leek meer op een encyclopedisch lijstje van welke boomsoorten er langs de weg stonden. Ik vond de fietstocht dan ook niet echt de moeite, zeker toen het nog eens begon te regenen. De tweede fietstocht was veel interessanter, en ook een pak langer. We hebben gefietst tussen alle soorten wijken, van rijke tot arme, die eigenlijk kriskras door elkaar liggen. Toen het donker werd waren we juist aan de terugweg begonnen. Voor we terug aan het hotel kwamen hebben we eten van een meeneem chinees gehaald en in de tuin van het hotel opgegeten.

Dag 3

Fiets teruggebracht en per taxi naar vliegveld. Landingsbaan midden in Paramaribo woonwijken. We werden gewogen en er was zelfs pascontrole, een man die onze paspoorten vroeg terwijl we in de wachtzaal zaten. Een 2-motorig vliegtuig voor 20 passagiers. Onze bagage erin + eieren, boontjes, afwasproduct,… een praatzieke gids, maar je komt wel van alles te weten, ook fouten in de reisgidsen enzo. We hadden 2 vluchten. Eerst moesten er mensen afgezet en andere opgehaald worden in Palumeu. Echt zo’n grasstrook in the middle of nowhere. En dan hetzelfde 15 minuten later. Dan moesten we nog een half uur met de boot. Dat gedoe met waterdichte tassen was helemaal niet nodig. Maar de grootste ontgoocheling; er is stroom, zelfs GSM-bereik en in het dorp is internet. Staan we hier zonder laders, zonder tablet.

Eenmaal aangekomen op het eiland gebeurt alles hier rustig en relax. We werden door iedereen vriendelijk verwelkomd en kregen meteen uitgebreid lunch. Daarna zwemmen met de gids in de rivier en een rondleiding over het eiland. Veel enge beesten aan onze lodge. We hebben al een grote vogelspin zien kruipen over ons dak. Toen ik naar het toilet wou zat er een kikker op de wc-bril. Na het avondeten kregen we de planning van de volgende dag en wat culturele achtergrondinformatie.

We zijn nu met een groepje van 7 man; een Nederlands koppel, een Brits koppel en Française en wij. Door het internationaal gezelschap is de voertaal Engels. En dat terwijl iedereen hier Nederlands praat. De Française is hier voor haar werk en ze schrijft een reisgids van Suriname. Dat moeten we zeker kopen. We gaan nu proberen te slapen. Eerst die klamboe goed krijgen en niet te veel naar die kruipende geluiden luisteren.

Dag 4

Het is hier moeilijk voor een hygiënefreak. Ons drinkwater is rivierwater dat gekookt werd. Als je dan de rivier ziet; er wordt in gebaad, gewassen (en de afloop van het toilet?). Het water uit de kraan wordt ook uit de rivier gepompt. Vandaag eerst een wandeling door het oerwoud. Vooral voor bomen en insecten. De gids is een Aboriginal-indiaan en weet veel door wat zijn opa vertelde. Alhoewel we in Marron-gebied zitten (zijn afstammelingen van weggelopen zwarte slaven) kan de uitleg evenwel door een indiaan gegeven worden. De Marrons hebben door de indianen leren overleven in dit oerwoud. Het grote verschil tussen de 2 volkeren is de omgang. De indianen zijn stille teruggetrokken, terwijl de negers heel luidruchtig zijn.

Fotograferen is wel een gedoe. Ik moet eerst toestemming vragen aan de gids, die het dan aan de persoon vraagt. Achter de rug snel klikken gaat moeilijk want als iemand anders ziet dat je trekt is het ook al boel. Deze namiddag zijn we naar Peti gevaren om daar te zwemmen en te chillen. Alles waterdicht verpakken, zwemvesten aan en dan bleek dat slechts in de volgende bocht te zijn. Kunnen zwemmen en liggen in natuurlijk bubbelbad. Er werden hangmatten vastgeknoopt en dan maar chillen. Ik werd er zenuwachtig van, zo heel de tijd niksen en ook niet de voorbijgangers mogen fotograferen. Daarna zijn we naar het dorp van de werknemers van het resort gaan bezoeken. Eigenlijk is het hun “werk”huis, want ze hebben noordelijker in de dorpen hun echte huis. Ziet er primitief uit, maar toch hoorden we een gsm afgaan in zo’n hutje. Vandaag sms verstuurd vanuit het oerwoud. Er staat ergens een tafeltje en daar is bereik. Gek, een halve meter ernaast lukt het dus niet!

Dag 5

Vroeg moeten opstaan voor junglewalk voor het ontwaken van de jungle. Viel een beetje tegen, niet zo heel veel dieren gezien. Daarna wat stroomafwaarts met de boot en tijdens het dobberen thee gekregen. Dan hadden we vrij tot lunch. Ben ons eiland nog wat gaan verkennen + gezwommen. Na de lunch zijn we met de boot naar het eerste dorp gevaren. Tussen de oude hutjes staan ook degelijke chalets. En stroom is er via de generatoren op benzine vanaf 6u30. De stroom krijgen ze van de regering. Iedereen heeft hier dus ook een gsm. In het volgende dorp was een groot feest; de beëdiging van de kapitein, soort burgemeester. Heel kleurrijk en authentiek. Dit was hun feest en geen show voor de toeristen. De nieuwe kapitein gaat elk huis apart bezoeken. Vele dorpelingen waren al goed zat. Weer niks mogen fotograferen. De volgende stop was in een ander resort waar de werknemers voor een “verrassing” zorgden: traditionele dans en liederen. Hier amateuristisch. Er zijn hier kinderen op vakantie, nichten en neven die in de stad leven. Die kennen niets van het oerwoud en kunnen ook niet zwemmen. Zo willen ze toch wat van hun cultuur “redden”.

Dag 6

Vandaag extra dag in Awarradam. We mochten onze verlangens doorgeven aan de gids. Iedereen wilde iets anders doen, zodat we een heel gevuld programma hadden. Eerst zijn we terug naar een kostgrondje gegaan. Als het grondje uitgeput is, kappen ze gewoon een ander stuk bos. Grondeigendom kennen ze hier niet. Als je materiaal nodig hebt ga je het gewoon halen in het bos. Daarna terug een junglewalk. Aapjes hebben een show gegeven en de gids heeft ons nog fotogenieke plekjes laten zien. Na het eten zijn we terug gaan zwemmen aan de stroomversnelling. Met gratis bubbelbad en wildwaterbaan. Daarna wat verder gevaren om te gaan vissen. De bootsman heeft een heel grote tijgervis kunnen vangen! Toen moest alles heel snel: het was al donker en het begon te onweren. Juist op tijd terug voor de regen. ’s Avonds nog een laatste boottocht op zoek naar kaaimannen. Gelukkig hadden we die daarvoor niet gezien of niemand zou durven zwemmen!

Dag 7

De laatste dag in Awarradam. Er stond niet echt iets op de planning voor vandaag. Het ontbijt was net iets later dan gewoonlijk en daarna kregen we ruim voldoende tijd om onze bagage in te pakken. Om 11 uur vertrok de boot terug naar de airstrip, om daar het vliegtuig te nemen terug naar Paramaribo. Het vliegtuigje was wat kleiner dan hetgeen waarmee we gekomen waren, en met 9 passagiers was er maar 1 plaats over. als er plaats over is kunnen de inboorlingen voor een prijsje mee. De echte lijndiensten zijn onbetaalbaar voor hun.er is ook wel een vaste bootdienst, maar dan zijn ze veel langer onderweg, ook afhankelijk van de waterstand. het is nu het grote droog seizoen en varen wordt moeilijker. Vanaf het vliegveldje konden we gelukkig meerijden met een busje dat klaarstond om mensen naar het hotel te brengen waar wij ook zitten, voor hen was deze rit sowieso inbegrepen. Na een duik in het zwembad zijn we naar de markt geweest die eigenlijk op zijn einde liep. Ook vele winkels waren al aan het sluiten. We hebben in McDonald’s gegeten omdat we het Surinaamse eten dat we altijd kregen op Awarradam wel beu waren. Dan zijn we terug naar het hotel gewandeld via een buurt waar we nog niet echt geweest waren. Maar het was al donker( om half zeven- evenaar!), dus hoop ik dat we met daglicht nog eens terug kunnen gaan om te fotograferen.

Dag 8

Vandaag fietsen met gids naar de Peperpot plantage. Eerst de fiets op een klein bootje naar de andere kant van de rivier. Al vlug maakten we een stop aan een kraampje naast de weg voor een kokoswater drink. Nog geen km verder weer stop aan een bar voor een flesje Fernandes (de Surinaamse Fanta, bestaat in verschillende smaken- geel en oranje zijn de lekkerste). Daarna naderden we al de plantage, of wat er van overschiet. Ze zijn het wel aan het restaureren, museum en guesthouses. De velden zelf zijn helemaal overwoekerd. Om 11 uur kregen we al lunch, roti, een gerecht van de Javanen. Moet met de handen gegeten worden. Heel de terugweg moesten we langs de grote baan, de enige baan naar het oosten, dus kan je voorstellen hoe druk dat was. Met een tegenvallende gids en route was dit niet zo geslaagd.

In de late namiddag zijn we nog wat in de wijken rond het hotel gaan wandelen. De Surinaamse Albert Heijn was juist gesloten, moeten we zeker terug gaan.

Onderweg kregen we een flyer voor all-in-one : eat,drink&swim. Zag er gezellig uit en hebben we daar gegeten

Dag 9

Bijna was het fout gelopen. De gids dacht dat hij ons in een ander hotel moest afhalen. Per toeval kwam hij hier om iets af te geven en zo heeft hij ons gevonden. Samen met een Hollands koppel naar Galibi, het indianendorp. Eerst een lange rit, met nodige plasstops. Volgens de boeken was deze weg erg beschadigd tijdens de binnenlands oorlog en nooit hersteld. Dat is dus ook al achterhaald, alles is opnieuw geasfalteerd, enkel 1 brug is nog niet af. Daardoor moesten we een stuk langs een bauxietweg met veel rood stof. De weg stopt in Albina aan de rivier. Aan de overkant Frans Guyana, waar alles veel duurder is. In Albina stikt het dus van winkeltjes en volgepropte kleine bootjes die constant over en weer varen. Waarschijnlijk illegaal.

Toen begon er voor ons nog een zware boot trip van 1 uur. Het regende en ook nog spatwater van de boot. Resultaat : tot op de onderbroek kletsnat. Maar Galibi heeft een prachtig strand. De gids en onze medereizigers zijn tof. Een wandeling door het dorp, ook hier al stenen huizen, ’s avonds elektriciteit. Stratenplan was ons niet echt duidelijk, nergens omheiningen of wegmarkering. Het dorp staat trouwens in de savanne, dus zandvlakte. En als onkruid (in onze ogen toch) steken hier en daar medicinale planten of eetbare wortels door het zand. Ze leven van de visvangst. Vissen worden in kapotte diepvriezers bewaard met ijsblokken, die ze in Albina (1 uur varen) gaan kopen. Zelf hebben ze alleen van 18u-23u stroom, die diepvriezers dienen dus enkel als isolatie box.

’s Avonds nog een culturele show : de oudjes van het dorp hebben voor ons gedanst en gezongen. Ze willen hun tradities levend houden, maar de jeugd is niet erg geïnteresseerd. Je ziet er trouwens alleen maar jongens, de meisjes trekken allemaal naar Paramaribo. De jongens lopen wat rond of shotten en vinden dat allemaal OK, de meisjes hebben liever de drukte van de stad.

Dag 10

Vroeg opgestaan voor de zonsopgang.

We hebben ook nog een strandwandeling gemaakt tot aan de andere kant van het dorp. Daar was een schooltje (nu gesloten wegens nog vakantie), een polikliniek (een broeder die wat EHBO kende, met minimale geneesmiddelen depot) en een waterzuiveringsinstallatie van de Vlaamse maatschappij voor watervoorziening. Dat laatste was nog niet in gebruik.

Toen terug met de boot, minder leuk nu want we wisten wat dat betekende : kleddernat worden. We zijn rechtstreeks naar Frans Guyana gevaren. Dat is een Frans departement, dus alles is zoals in Frankrijk ; auto’s rijden rechts, Franse nummerplaten en euro’s ! We zijn het strafkamp gaan bezichtigen, bekend van Papillon. Deed mij aan concentratie kampen denken. In 1954 is het kamp gesloten en zijn alle gevangenen vrij gelaten. De inwoners van Guyana zijn daar afstammelingen van. De vraag is hoe het met de criminaliteit daar is.

Met het bootje terug de rivier over naar Suriname. Geen pascontrole of douane gezien.

Onze medereizigers moesten in Marienburg afgezet worden, dus hebben we nog een beetje sightseeing gekregen want wij moesten terug naar Paramaribo.

Dag 11

Opgehaald en met weer een ander koppel helemaal naar het westen van Suriname. Gids is ex-piloot en vlotte babbelaar. Zijn collega is tegen berg gevlogen en sindsdien vliegt hij niet meer. Hij had ook op dat vliegtuig moeten zitten, maar dat was op het laatste toch geswitcht. Eerste stop in Groningen. De Surinamers respecteren elkaars cultuur en daarom gaat alles hier zo vlot. Zelf heeft de gids een Surinaamse moeder en Nederlandse vader. Maar boerka’s mogen van hem niet. En spleetogen zijn er ook al te veel, hindoes zijn vuile mensen, negers kan je niks mee aanvangen. Enkel op Javanen kan hij niks aanmerken. Nog een vissersdorpje bezocht waar de visopkopers duidelijk het rijkst worden. Wageningen is een ramp. Ooit reuze groot landbouwbedrijf met alle nieuwste snufjes. Zaaien, bewateren, pesticides gebeurde allemaal door vliegtuigen, zo groot was het. Onze gids had vroeger dit werk gedaan. Sinds de onafhankelijkheid zijn alle topmannen terug naar Nederland moeten vertrekken. Zonder know-how is alles ten onder gegaan. Verwaarloosde huizen, lege kliniek, koeien op het voetbalveld, leegstaande rijstverwerkingsfabriek. De gids is er nog niet goed van, hij heeft het bloeiend gezien.

Nieuw Nickerie, de tweede stad van Suriname is zo doods. 7500 inwoners. Ook leegstand. En Chinese supermarkten. Ze beginnen aan dumping prijzen, zodat de andere winkels failliet gaan en dan drijven ze hun prijzen op. Vele zijn hier illegaal, spreken geen Nederlands en passen zich niet aan. Zelfs in het kleinste dorpje vind je 6 of 7 supermarkten, je houdt het niet voor mogelijk. Waarschijnlijk ook illegale praktijken. Zo heeft de politie valse muntstukken in pvc buizen gevonden. Niet de eerste keer, werden als wisselgeld door de supermarkten in circulatie gebracht en zijn nu geldig geworden.

Deze avond naar de zeedijk voor zonsondergang, maar natuurlijk juist een wolk.

Dag 12

Bigi pan bezocht, een natuurreservaat van 136000ha. Gigantisch dus. Het gekke is dat je in dat reservaat mag vissen en jagen. Het is hier zo dun bevolkt dat de natuur zich blijkbaar snel herstelt. Veel vogels gezien ,maar niet de rode ibis van het logo. We zijn opgestapt aan de rivier en moesten dan verder via een kanaal. Dat lag hogerop, dus moesten we de boot naar boven helpen trekken langs rollen. We hebben 4 uur rondgevaren en dat werd wel wat hard zitten op de houten bankjes.

Op de terugweg (237km) was er niks meer gepland om te bezichtigen. De gids heeft verteld over zijn pilotentijd ; noodlanding in een rivier, aanbiedingen om te smokkelen…

Er zijn hier veel straathonden. Maar dat probleem wordt door die spleetogen opgelost ; hond is namelijk een delicatesse.

Er zijn geen flatgebouwen, zou onbewoonbaar zijn. Voor de hindoes mag er geen rund klaargemaakt worden onder hun dak, voor de moslims geen varken enz. Dus alleen maar vrijstaande huizen. Toch grond genoeg.

De zinken daken zijn functioneel : als de zon erop schijnt wordt dat kei heet en sterft alle ongedierte. Ook huizen op palen voorkomt dat slangen in je huis kruipen.

Dag 13

Vandaag stond er voor de verandering nog eens een ééndagstour op het programma. Een boottour langs de plantages in Commewijne. We waren iets te laat opgestaan dus hebben we onze tanden al gepoetst, rap ontbeten en direct vertrokken naar de steiger waar ze ons kwamen ophalen. Om 9u was er nog steeds geen spoor van een bootje te zien, terwijl we om 8u45 werden verwacht. We begonnen al te twijfelen of we aan de juiste steiger stonden. 5 minuten later was het bootje er dan eindelijk. Voor niets zo snel gegeten dus. De groep was redelijk groot en bestond uiteraard uit enkel Nederlanders. Maar het viel nog wel mee uiteindelijk.

Als eerste stop stond het fort van Nieuw-Amsterdam op het programma. Bij het aanmeren hebben we dolfijnen kunnen spotten, maar fotograferen was bijna onmogelijk. Soms zag je een vin of een bult.  Als fort heeft het daar eigenlijk nooit goed gefunctioneerd, deels omdat de kanonnen niet ver genoeg konden schieten(de rivier is daar heel breed). De bezienswaardigheden waren een oude gevangenis en kruithuizen, de 5-puntige omwalling was eigenlijk niet echt zichtbaar. Daarna terug in de boot op weg naar het volgende.

De volgende stop was Johanna en Margareta plantage, en van daaruit te voet naar Frederiksdorp. Degene die wilden mochten in de boot blijven zitten en werden met de boot naar Frederiksdorp gebracht. Slechts één vrouw, die net iets ouder was dan ze dacht en voordeed, bleef zitten. In Frederiksdorp werd de lunch geserveerd, weer kip met rijst natuurlijk… Daarna mochten we wat hangmateren, om daarna terug de boot in te gaan naar de volgende stop.

De volgende plantage was Rust & Werk, niet echt een goede naam eigenlijk. Nu is het eerder een vissersdorpje waar vooral Javanen wonen. Er wordt nog wel steeds aan veeteelt gedaan : kippenkwekerij en ook zo’n 5000 koeien staan er te grazen.  Er is daar veel werk en de bevolking neemt toe, alhoewel de plantages alleen per boot te bereiken zijn. Er is wel een lijn busboot.

We waren juist op tijd binnen voor een fikse regenbui.

Dag 14

Wouter heeft sinds gisteren koorts. We moesten pas om 11 u vertrekken en kon hij wat uitslapen. Het is hier keiheet en hij ligt onder twee dekens.

Een dik uur rijden naar Overbridge resort waar we twee keer overnachten. Dit is een bungalow park waar vooral Surinamers zitten. Het ligt aan de Suriname rivier in een bocht met strandje. Bij de opening van het park is de teen van de burgemeester afgebeten en sindsdien hangen er netten om de piranha’s weg te houden. Of die nog zin hebben weet ik niet want ze zijn op verschillende plaatsen kapot. Het is stilstaand water, daar gaan we niet in zwemmen. De Surinamers BBQ-en of hangmateren. De beloofde rust wordt verstoord door een graafmachine, en ook door de luidruchtige familie reünies.

Voor het eerst loopt de planning fout. We moesten vandaag naar de Jodensavanne. Die tour vertrekt ’s morgens en wij waren hier pas op de middag. Ze hebben gebeld en het is al opgelost, we gaan zondag. Gelukkig voor wouter, die is terug in bed gekropen want hij had kou. Ik verveel mij nu steendood. Ik heb geen boek of niks bij. Alleen wat reservekleren. Ik vergeet altijd wel iets en dat kan best lastig zijn. Gewoonlijk hebben we geen tijd om te lezen.

Voor het eerst zijn we zonder reisgenoten en ook geen begeleider. Ik weet niet goed wat met Wouter zijn ziekte te doen. We zijn al gestoken door insecten, ondanks de DEET. Hij heeft hoofdpijn en kou, griep symptomen dus of malaria?

We hebben twee kamers in de bungalow, Wouter slaapt zonder airco en ik met.

Dag 15

Vandaag vroeg moeten opstaan om naar Brownsberg te gaan. De kantine was speciaal open voor ons  en we hadden een tafel vol eten voor ons alleen. Wouter heeft nog steeds geen eetlust en ik lust alleen maar zoet op mijn nuchtere maag. Ik was beschaamd om dat zo onaangeroerd te moeten laten staan.

Iemand moest ons naar de grote baan brengen(7km van hier) waar we opgepikt moesten worden om 8uur. De receptioniste kwam om 8u aan en verschoot dat wij er nog stonden. Vlug vlug iemand opgetrommeld en tegen te hoge snelheid naar de grote baan. Daar werden we gedropt, te laat. Die man reed ook direct terug weg want was al opgeroepen voor ander jobke. Stonden we daar ,in the middle of nowhere, af en toe een auto die passeerde, beseffen dat je je gsm vergeten bent( er is hier overal bereik) en zelfs geen tel nummer. Gelukkig kwam ons busje snel aan, met gids Stefano terug, echt een lieve jongen.

Met nog een koppel en 2 Vlaamse vriendinnen nog een uur rijden. En die vriendinnen maar tetteren. Het laatste stuk was wel spannend, aarde weg en stijl omhoog. De airco moest zelfs af om meer power te hebben. We hebben een regenwoudwandeling gemaakt tot aan een waterval. Die stelde niet veel voor, maar het is ook het grote droogseizoen. De terugweg ( omhoog) was best pittig. Wouter heeft afgezien met zijn koorts. Maar we werden ruimschoots beloond : een aap vlak bij ons!

Na de lunch heb ik toch maar eens aan de gids gevraagd wat ik met de zieke Wouter moet doen. Hij bood spontaan aan om voor een dokter te zorgen, ik moest niks doen. En zo gemakkelijk gaat dat: het resort verwachtte al een man die onwel was, de dokter was gebeld en we mochten direct in een pick-up in naar de dokter. Woont die toch zeker hier achter de hoek! Wel gemakkelijk dat het onderzoek in het Nederlands kan. Malaria kon hij bijna met zekerheid uitsluiten ,maar heeft toch een labo aanvraag geschreven . Als het maandag niet beter is kunnen we in Paramaribo naar het labo.

Dag 16

Wouter opgestaan zonder koorts! Alleen nog wat slapjes, maar hij heeft de laatste dagen bijna niks gegeten. Vandaag weer een boottocht. Met een Hollands koppel dat nog eens bij ons was. De gids was een jood, maar we gingen ook naar de Jodensavanne. Dat zijn enkel nog wat ruïnes, maar de gids maakte het wel interessant. Het was 1,5uur varen en onderweg was ook van alles te zien. Een gestrand lichtschip, dat gered moest worden door een ander, maar mislukte en nu liggen er twee wrakken. Een brug uit 2007 is geramd door de zeilboot van een dronken hoge piet, en ligt er nu onbruikbaar bij. Het proces is nog steeds niet begonnen, zoals bij wel meer zaken hier.

Na de lunch terug richting “stad” . Een duik in het zwembad in afwachting dat de kamer vrij was. We zijn weer fietsen gaan huren tot morgen middag.

Deze avond naar de kathedraal gefietst. Die ging juist sluiten. Een pipo sprak ons aan en wilde ons nog wel een paar graven achter de kerk laten zien en wat andere weetjes. Deed mij denken aan die man in de kerk van Kwidzyn in Polen. Deze vroeg achteraf ook geld, maar voor zichzelf ( heb niet begrepen waarvoor eigenlijk). Als we hem morgen terug tegenkomen zal hij een ijsje trakteren.

We hebben nog rondgefietst in woonwijken. Als het donker is kan je wel binnen gluren. Na wat omzwervingen wist Wouter goed de richting terug (hij klopt mijn oriëntatie gevoel). Dan zijn we in een Chinese supermarkt nog wat eten gaan kopen en Wouter heeft ook een plaatselijke rum meegenomen. Had hij ineens succes bij de omstaanders ! Hey man, 1 slok en je hebt direct stroom !

Dit is onze laatste avond. Morgen met de fiets nog wat souvenirs kopen, misschien nog een duik in het zwembad en dan om 12u30 de bus naar het vliegveld. De volgende nacht is in het vliegtuig en we landen dinsdag om half acht ’s morgens in Schiphol.

Nu proberen alles in de valies te krijgen.

fotoboek : http://www.blurb.com/b/4711593-suriname

Advertenties

Bosna i Hercegovina juli 2014

Dag O

Na het werk om 19 uur vertrokken.

Hotel geboekt via Trivago, een last-minute veel goedkoper dan met Booking, De receptie was zogezegd 24h open. Ja, het was een automaat met self check-in. Maar dat ding herkende mijn bookingsnummer niet, noch mijn visa kaart. Dikke spijt dat ik niet met Booking.com gewerkt had, daar nog nooit problemen mee gehad. Daar stonden we dan…

Gelukkig vond ik een telefoonnummer,probleem uitleggen, aan de andere kant verstond geen Engels…ondertussen had Michel op de parking iemand gevonden die zei dat we naar het ernaast liggende restaurant moesten. Daar was ook verwarring, maar we kregen een kamer.

Dag 1

Heel de dag gereden. Regen en 12 graden. Van Oostenrijk ook niet veel gezien, mist en ook veel lange tunnels(extra te betalen bovenop vignet)

Dag 2

Slovenië en Kroatië door, veel geld uitgegeven aan autostrades.

De grensovergang van Kroatië naar Bosnië vinden was moeilijk. De GPS liet ons volledig in de steek! Ook de smartphone en wandelGPS vonden niks. Geen bewegwijzering, alsof BiH niet bestaat. We zagen uiteindelijk de rivier die de grens was, en ook de bewuste brug. Maar daar geraken! Alle straten in die richting waren afgesloten met hoge panelen. Soort Berlijnse muur? Het is dan toch gelukt om aan de douane te geraken, pascontrole, autopapieren, na lang aanschuiven; ze menen dat hier nog.

Het volgende probleem. We waren dan al wel in BiH, maar hadden nog geen geld en het was etenstijd en ik moest dringend plassen. In heel dat stadje geen bank te vinden, wel een kapotgeschoten gebouw met banka op. Aan een politieagent gevraagd, kon geen woord Engels, maar met gebaren is het toch gelukt. En gewoon geld uit de muur kunnen halen! Dan zijn we kunnen gaan eten en langs een soort soeks markt gelopen. Je kan ook in euro betalen, hebben zelfs precies ook liever.

Het volgende probleem. De weg vinden naar onze volgende bestemming, zonder GPS(sen) en zonder bewegwijzering. Op mijn gevoel is dat wel gelukt. Deprimerende route, kapotgeschoten huizen, hele dorpen zelfs. Weinig heropbouw.

In Doboj hebben we de dijkbreuk gezien waardoor de stad onder water stond. We wilden naar de supermarkt, maar  daar waren ze allerlei rottigheden naar buiten aan het sleuren. We hadden nog proviand, dus dat was niet zo’n erg.

Het volgende probleem. Hotel vinden, zonder adres, zonder GPS en zonder bewegwijzering. Michel stond klaar om terug naar huis te rijden. Ik had bij Booking.com nog coördinaten gevonden en daarmee is het gelukt. Dat heeft hier ook onder water gestaan en de kamer is nogal muf. En niks werkt, geen TV(en de Belgen spelen vandaag), Wifi werkt niet en de airco ook al niet. De boiler werkt gelukkig wel.

Het lijkt hier een idyllische  omgeving, maar het regent verschrikkelijk, dus we kunnen niet op ontdekking gaan.

Dag 3

In ons hotel zaten Nederlanders en wisten te vertellen dat GPS niet werkt in BiH.

Met coördinaten is er één van de GPS die werkt, maar aangezien ik daar niet op voorzien was, hebben we geen coördinaten. En geen wifi om op te zoeken.

Ondanks het zoeken hebben toch ongeveer alles van de planning gezien. Naast de oorlogsellende ( kerkhof, oude tanks), hebben we de ravage van de overstroming gezien : bomen vol plastiek zakken, rottende zetels,wachtend op het groot vuil,de weg die weg is, aangespoelde auto’s…het getroffen gebied is gigantisch.

Er zijn nog geen toeristen. Een oud fort hebben ze speciaal voor ons geopend. We kregen een hele uitleg in het Bosnisch. En ineens waren er oude vrouwtjes met souvenirs…

Midden door Zavidovici( klein stadje) loopt de spoorweg en langs alle kanten lopen de mensen over de sporen. Wij dan ook maar, denkende dat er geen treinen meer rijden. Maar de spoorlijn was nog wel in gebruik en zelfs redelijk veel. De treinen toeteren wel.

Zenica was in Joegoslavië een belangrijk industrieel centrum. Er is nog altijd vervuilende industrie, midden in de stad, verschrikkelijk stinkend. Ook veel socialistisch-realistische woonkazernes. Eigenlijk zoals in Polen, ook de mensen, ofwel zeer nors ofwel heel behulpzaam.

We overnachten in een soort Center Parks, in een kabouterhuisje. Kitsch maar wel grappig. Ook openluchtzwembad, maar daarvoor is het te fris.

Dag 4

Travnik bezocht, een stadje als het ware een openluchtmuseum (volgens de boekjes). Lichtelijk overdreven, maar wel een mix van middeleeuws fort, Oostenrijks-hongaarse architectuur, een handvol moskeeën en een prachtige blauw water waterval. Zeer toeristische daar, omboord met restaurants en souvenirstalletjes, alleen waren er geen toeristen.

Onderweg gegeten in wegrestaurant, er zijn er hier om de 500 meter. Maar nergens klanten, misschien omdat het ramadan is?

Daarna zijn we naar de piramides gegaan. Is ook al toeristischer dan in het programma”Is het nog ver”. Er zijn nu al 4 kiosken. Er is een labyrint van gangen, met ook megalieten uit keramiek die de negatieve ionen van stromend water omzetten in positieve. We werden rondgeleid door een juffrouw, enkel wij twee en dat in perfect Engels. Het komt erop neer dat heel dat ondergronds labyrint “helend”  zou zijn. Anne en ik moesten onze handen 10 cm van zo een keramische steen houden. Anne voelde niks en ik voelde een tinteling en een “koud” gevoel aan mijn handen, maar ja ik heb ook meer fantasie dan Anne, daar zou het dus aan kunnen liggen. De lucht in de ondergrond was alleszins aangenaam om in te ademen.

Vervolgens hebben we de piramide beklommen, ‘t is te zeggen een berg in de vorm van een piramide waarvan je boven kon zien dat hij door mensenhanden was gemaakt, omdat het uit een soort beton bestond en bedekt met aarde. In de omtrek staan nog bergen met zo’n vorm, misschien iets minder perfect, we zijn nog geen believers.

Daarna naar het hotel gereden met de hoop onderweg een waterval te kunnen bezichtigen. Helaas verkeerd gereden op een moeilijk toegankelijke weg (de GPS heeft echt problemen in Bosnië en hij stond nog op voetgangers in plaats van auto). Uiteindelijk toch ter plaatse geraakt met …jawel de GPS die ons in de achterstraatjes van Sarajevo bracht. Aangekomen bij “Apartments Kira” genoemd naar de vrouw des huizes, werden we vriendelijk rondgeleid door “de echtgenoot van mevrouw Kira” omdat zijn Engels verstaanbaar was.

Na geïnstalleerd te zijn en een boterhammeke te hebben gegeten zijn we de stad gaan verkennen. In het centrum geraken was naar ’t schijnt niet moeilijk : volg de weg die het water zou volgen, dus gewoon altijd naar beneden). Overal, ja overal tv’s en schermen voor het WK en voor de rest héél veel winkeltjes en moskeeën en een grote massa volk. Michel had last van de cultuurshock. Rond 22.00 teken gedaan naar een taxi die ons voor 10 KM (konvertibel mark of 5 euro) naar ons appartement wou brengen. Ware het niet dat na afdingen van ons Anneke de chauffeur zwichtte en het voor 7 KM wou doen(volgens de huisbaas was het 3KM, dus voelde ik mij toch nog bedrogen) Na een razende vaart zijn we nu op ons appartement aangekomen en gaan we genieten van onze nachtrust.

Dag 5

Free walking tour met Neno, een gids die je enkel fooi geeft afhankelijk wat je het waard vond. Hij was gewoon fantastisch. Kort en bondig de moeilijke geschiedenis van dit land, nu verstaan we het ten minste ongeveer. We zijn langs de belangrijkste bezienswaardigheden  gegaan en vertelde ook leuke anekdotes. De groep was ook zeer geïnteresseerd en daarom is het nogal uitgelopen.

In de namiddag hebben nog wat rondgelopen, maar het meeste hadden we al gezien. We zijn iets gaan drinken in het café van de plaatselijke brouwerij. Zeer mooi ingericht. Moskeeën zijn nu niet te bezichtigen wegens ramadan.

De rest ligt verder dan loopafstand, weet nog niet wat we daarmee gaan doen. De huisbaas stelde voor om ons eventueel rond te rijden, wat hier in de kleine straatjes, zonder GPS is niet evident.

’s Avonds nog wat in de wijk van ons appartement gewandeld. Bij zonsondergang is er een kanonschot. De mensen die in het restaurant met hun vol bord zaten te wachten, beginnen te eten. Einde van de ramadan.

Dag 6

Vroeg moeten opstaan om met gids naar Srebrenica te gaan. Er waren nog 2 Noorse gepensioneerde koppels bij, een tof groepje. De gids was een moslim, dus zijn uitleg was nogal gekleurd. Toch is niks van de genocide goed te praten. Een schoolgebouw , een voetbalveld, een hangar,… nu vreedzame plekken, in het jaar 1995 slachtvelden. Te vergelijken met de uitroeiingskampen WOII, alleen dat het nu allemaal gefilmd is. Na 20 jaar borrelt hier nog. Na het Verdrag van Dayton tot in 2005 plunderden de Serviërs de huizen hier, tot enkel een betonnen skelet rest,en met de tekst: als een moslim hier terug komt heropbouwen, zal zijn huis er de volgende dag zo uitzien. Als revanche bouwen de moslims hier huizen 2x zo groot met alle mogelijke luxe. Toch wonen ze er niet, dat ligt hun te moeilijk, maar gebruiken het als vakantieverblijf. Zo vond Fatima ineens een orthodoxe kerk in haar voortuin. Ze kreeg een vergoeding en de kerk moet verplaatst worden, maar na jaren is er niks veranderd. De Serviërs hakken de bomen op moslimgronden(die zijn gevlucht) en verkopen het hout. Er zit zilver en bauxiet in de grond, BiH zou rijk kunnen zijn, maar de russen exploiteren de mijnen en brengen hun eigen werkvolk mee. Er is veel corruptie.

Ook in deze streek was er overstroming. En zijn er nog massagraven komen bloot te liggen! Niet alle massagraven zijn gevonden, de speurtocht gaat verder. De Serviërs weten waar de doden liggen (waar er dus massagraven zijn) maar die zwijgen of weten zogezegd van niks. Voor geld geven ze plaatsen vrij. Veel vermoorde mensen zijn in rivieren en afgronden gedumpt en er worden nog regelmatig beenderen gevonden. Via DNA-onderzoek wordt vastgesteld wie ze zijn, maar het kan nog jaren duren voor iedereen gevonden is, intussen weten veel mensen niet wat met hun familie is gebeurt. Soms is er gewoon geen familie meer om het DNA te vergelijken.

We hebben één van de massagraven bezocht alsook een oude fabriek die dienst deed als “VN-blauw-helmen post”. Hier zaten Nederlandse blauwhelmen. Van hen wordt gezegd dat de genocide onder hun ogen heeft plaatsgevonden zonder dat ze hier iets tegen ondernomen hadden. 20.000 vluchtelingen kwamen bij hen langs en ze hebben enkel vrouwen en jonge kinderen toegelaten. De mannen en oudere kinderen werden meegenomen door de Serviërs en ietwat verder massaal vermoord. De Nederlanders wisten van niets… Je moet de Bosniërs dus niet komen vertellen dat de Blauwhelmen er zijn om de vrede te handhaven. Wij weten natuurlijk dat je de anderen ook hun verhaal moet laten doen (Blauwhelmen, Serven enz..), maar dat maakt de wandaden niet goed. We hebben tenslotte een film over de genocide zelf gezien. Niet gereconstrueerd, maar echte filmpjes en ook getuigenissen.

Als positieve noot zijn we met zijn allen gaan eten en op het einde nog op een mooi “point of view” over Sarajevo een koffieke (cola) gaan drinken.

Dag 7

Deze voormiddag weer met gids op stap. Het was een groepje van 8 personen nu, en we kregen de belegering van Sarajevo te zien. Het belangrijkste was een tunnel die ze met de hand gegraven hebben, om eten en wapens in de omsingelde  stad te krijgen. We hebben ook door de ruïnes van de bobsleebaan mogen wandelen. Maar nu hebben we genoeg van de oorlog.

Skakavac waterval werd ons aangeraden, de toerist-info zei dat we een kwartier de bus moesten nemen en dan een halfuurtje wandelen. De bus was al niet zo simpel, de chauffeur kon het niet uitleggen in het Engels, we snapten er eigenlijk niks van, maar we moesten mee met hem en betalen was blijkbaar niet nodig. Een jongere man heeft dan uitgelegd dat we van bus moesten veranderen na een aantal haltes. We moesten dan de minibus nemen, verder werd duidelijk waarom minibus : de weg was erg smal en kronkelend. Dat kwartier was al erg uitgelopen. Toen we  aankwamen zagen we een pijl met 4 km naar de waterval. Vol moed begonnen we eraan. Het was omhoog en dat viel tegen. Na een splitsing zonder pijl werd het twijfelachtig. Na een uurtje of zo reed een auto voorbij. Ik deed teken om te vragen of we juist waren voor de waterval. Dat bleek nog een hele afstand te zijn en we mochten meerijden. Heel vriendelijke mensen. Australische Bosniërs op familiebezoek. Op de parking was het nog eens 3km verder! We zijn een beetje achter de familie blijven lopen, ik wilde echt met die mensen terugrijden naar de bewoonde wereld. Het was een zware wandeling, de waterval was groter dan de watervallen van Coo, maar nu ook weer niet zo spectaculair. Ze hebben ons aan de bushalte terug afgezet en gelukkig kwam de bus even later.

Dag 8

Met Skender van Funky tours (gids van gisteren) een prijs afgesproken voor een wandeling in de bergen en bezoek aan een zeer oud dorpje, dat door de hoogte in de winter 5 maanden van de buitenwereld is afgesloten.

Omdat de wandeling heen en terug te zwaar voor ons zou zijn, had Skender iemand meegebracht om ons op te pikken aan de andere kant.

Na een elite skioord veranderde de asfalt baan in wat ze hier macadam noemen, wij vinden dat een grindweg. Een heel speciaal landschap : karst, zeer mooi. Alleen enkele schaapherders en een handvol mountainbikers gezien.

Lukomir is bewoond door een paar oude mensjes. Oude traditionele woningen, daken gerepareerd met plat gedrukte olievaten. Michel heeft koffie leren drinken à la Bosnisch.

Een oud vrouwtje kwam aangelopen met zelfgebreide sokken. Een boertje was met zijn koe aan het wandelen naar het fontein. We mochten mee binnen in een huisje en hebben daar ook wat sokken gekocht.

Dan begon de wandeling. Erg mooi. Ik vind de bergen hier nog indrukwekkender dan in Tirol. Skender wilde ons echt alles laten zien : oude graanmolen, waterval, kreekjes…heel mooi, maar zo vermoeiend. Skender zei telkens nog even en we zijn er, maar dan was het weer naar boven, nog even door hoge gras, even naar beneden over losliggende stenen. Om 5 uur waren we terug en hadden nog niet geluncht! Het restaurant was gelukkig al verwittigd en een lekker huisgemaakte menu stond voor ons klaar.

Doodop heeft Skender ons terug afgezet in Sarajevo.

Dag 9

Vandaag vertrokken vanuit Sarajevo richting Blagaj.

In Blagaj hebben we een Bungalowtje voor 4 nachten. Onze weg liep via de Karstvlakte, deze vlakte bestaat uit kalksteen die poreus is en waardoor water kan stromen. Kilometers lang, precies Mongolië. Onderweg hebben we verschillende stops gehouden om foto’s te nemen van een oud houten bruggetje, enkele koeien die in het water stonden onder een ander bruggetje en een herderin met schapen.

We hebben een portefeuille gevonden op een picknicktafel en een kogel vanuit de oorlog. ’t is maar om te zeggen dat het zeer afwisselend was.

Aan een benzinestation eindelijk een landkaart gekocht. Niet dat alles nu ineens vlot gaat. De druk is nogal klein en in wiebelende auto kan ik het moeilijk lezen. En de kleur van de baan garandeert nog niks. Een gele weg (dus niet de kleinste) blijkt….een verharde weg te zijn, met nog veel putten ook. 150 km duurt een hele dag.

Het land BiH bestaat uit een republiek Srpska(Serven) en een federatie Bosnia-Herzegovina( en nog een derde klein stuk). We rijden hier dikwijls van het ene stuk in het andere, geen grenzen, zoals Vlaanderen en Wallonie. Maar aan Srpska kant staat Welcome to Republik en zijn er Sprska vlaggen (de vlag van Serviëland maar zonder logo). En alles in cyrillische alfabet, onleesbaar. Van Mongolië naar Rusland.

Onderweg nog even gaan shoppen in een “Delhaize” met jawel enkele Vlaamse producten om daarna naar Blagaj te gaan. De auto geparkeerd in het dorpje en dan licht omhoog richting  “bron van Buna”. Dit is een bron die ontstaat in een grot en verder overgaat in een riviertje met mooie waterval. Hierop kan je kanoën en een boottochtje maken in de grot, wat we dan hebben gedaan. In de grot heeft Anne foto’s gemaakt van duiven en nog eens duiven en jonge duiven…Het water is blauw gekleurd door de aanwezigheid van cobalt.

Aan de rand van deze pittoreske grot staat het klooster van een voormalige Sultan. Dit hebben we bezocht op blote voetjes en met het gesluierde kopje van ons Anne.

Nu naar de Bungalow. Zéér moeilijk te vinden maar na vraag aan een inlandse schone , die geen Engels kon, hebben we het toch gevonden. We werden aangesproken door een plaatselijke “alternatieveling”  in bloot bovenlijf, die van onze komst geen weet had. We mochten van hem een kamer uitkiezen, hij zou ze dan wel opkuisen.

Alle kamertjes waren armzalige koten zonder tv en voorzien van een gecombineerd Frans toilet met douche. Hierin zou ik nog geen hond laten slapen. Een beetje verbouwereerd hebben we dan maar toegezegd(was geboekt met booking.com) en gingen we even het dorp in .

Ik zei tegen Anne dat ik voor geen geld daar 4 nachten wou doorbrengen en zij was ook die mening toegedaan. Met veel moed, wat ik apprecieer aan ons Anneke zijn we teruggekeerd om de zaak te annuleren. Voor een dikke dertig euro hebben we dan gecanceld. Een beetje verder zagen we dan een 3 sterren hotel  (hotel Ada) met alles erop en eraan. Even ingecheckt en klaar was Kees. Eventjes gaan zwemmen in het daarnaast gelegen sportcenter(gratis voor hotelgasten) en dan gaan eten in het hotel-restaurant.

We worden hier ontvangen als koningen en krijgen zelfs een gratis dessertje van de chef. Eén ding is raar, we zijn de enige hotelgasten (over crisis gesproken).

Nu gaan slapen en morgen weer op.

Dag 10

Vandaag grote toer in de omgeving gemaakt

In Blagaj ontspringt de Buna rivier om 6 km verder al uit te monden in de Neretva. Die vloeien niet gewoon in elkaar, de Buna ligt zo’n 2 meter hoger zodat er watervallen ontstaan en dit over enkele honderden meters.

Even een orthodox klooster binnen gelopen, erg mooi beschilderd.

Počitelj  is een zeer oud dorp, van Ottomanen denk ik. Tijdens de oorlog zijn de moslims verwijderd en alles vernield. De Europese unie heeft zowat alles herbouwd en lijkt het nu oud, behalve dat de steen te wit is. En aangezien de moslims niet terugkeren in dit Sprska gedeelte, staat het dorp nu terug te vervallen. De onderkant is nog toeristisch met souvenir shops en restaurants in de belangrijkste gebouwen, maar boven komt geen kat meer.

Kravice waterval is één van de grootste in BiH. Victoria in het klein, wel spectaculair. Maar we moesten inkom betalen en het was er nogal druk. Het water was veel te koud om te zwemmen, je kon er zelfs je voeten niet zo lang inhouden.

Ik had gelezen dat er in de buurt ook een kleinere, minder drukke waterval is. We hebben daar lang achter moeten zoeken, maar gevonden! Geen enkele pijl, een gesloten café en zo’n prachtige waterval. Hier was niemand.  Ik vond het zelfs beter dan de grote broer want je kon er dichter bij. We hebben de hongerige eenden ons oud brood gegeven.

We moesten terug rijden langs Međugorje, het Lourdes van Oost Europa. We zijn even gestopt om dit te beleven. Zij zeggen dat dit het grootste bedevaartsoord is van Europa. Maria zou in 1982 aan 5 kinderen zijn verschenen. Beneden kan je zowat alles doen wat een bedevaarder hoort te doen, bidden, biechten in alle talen (zelfs in het Vlaams) en te voet de berg op (enkele km) tot aan het kruis.

‘s Avonds gaan eten in ons hotel-restaurant en weeral gratis dessert gekregen (wat een verwenning)

Nu gaan slapen en morgen naar Mostar en op tijd terug om de voetbal te kijken natuurlijk.

Dag 11

Mostar is verschrikkelijk toeristisch. We werden al direct aangesproken door iemand die ons wilde gidsen. Toen we daarvoor bedankte, had hij 2 hongerige kinderen enz.

Op de oude brug stond naar de lange traditie hier, een duiker geld te ronselen voor een duik van de brug. Uiteindelijk is hij gewoon gesprongen, geen sierlijke duik.

We hebben een paar moskeeën bezocht, speciaal voor toeristen, geen schoenen uitdoen, geen sjaal. Je kon ook de minaret bezoeken maar bij 36° was dit niet te doen.

In het historisch museum hebben we een video van de heropbouw van de mooie brug gezien. Zeer interessant : de Stari Most heeft een ellipsvorm. Het middelpunt ligt 19 meter boven het water. De brug zelf is 28,7 meter lang en 4 meter breed. Op het smalste punt is deze 77 cm dik, eigenlijk een onmogelijke constructie en toch stond die er al eeuwen. Voor de herbouw moesten de ingenieurs zich verdiepen in oude bouwmethoden, zelfs de cement moest voor Unesco dezelfde zijn als in de 16e eeuw. De Ottomaanse architect Hajrudin vonden ze echt een genie, zonder computer enzo.

Het Turks huis dat we wilden bezoek was gesloten, erg jammer.

Alles is nu heropgebouwd, niks is origineel. Iets buiten het oude stadsgedeelte staan nog zeer veel kapot geschoten buildings.

Daarna nog wat relaxen aan het zwembad.

’s Avonds zijn we nog naar de lichtjes in Mostar gaan kijken. We hebben ook enkele  winkeltjes bezocht. Daarna teruggereden en gaan slapen.

Dag 12

Naar Hutovo Blato. De bedoeling is met een bootje door moerasrijk gebied te varen en foto’s te maken van Fauna en Flora.

Na wat zoeken en rondrijden ter plaatse gekomen. Een man roept ons en probeert in het Bosnisch te weten te komen wat onze plannen zijn. “Bootsafari” ; even rondbellen, maar helaas geen motorboot die werkt  voorhanden. Beteuterd wij dan maar terug voor een wandeling door het natuurreservaat. Ik hoor dat hij nog probeert te bellen  en wat later roept hij dat het toch OK is. Wel 10 minuutjes wachten, want de kapitein moet nog komen.

Het is zover, wij plaats genomen in een plat bootje met buitenboordmotor en een dak van plastiek zeil. Een prachtige bootvaart door moeras en smalle beekjes, verder op de grotere plas. Watervogels vliegen op. Anne maar foto’s pakken en ik genieten van het landschap. Na kapitein bedankt te hebben en een fooi te hebben gegeven vervolgen we onze weg.

Op weg naar een Necropolis (Radimlja). Allemaal oude grafstenen waarop vaag een tekening is te zien. We hebben die langs de kant gefotografeerd, die achter de omheining liggen zijn dezelfde en daar moet je voor betalen en we hebben er in de bergen ook al veel zien liggen. Een 10-tal meter verder onze boterhammen opgegeten in de nabijheid van een Roma-kamp.

De bergen in gereden en daar een oude Hellenistische stad tegengekomen die was vernietigd in de tijd van de Romeinen. Buiten een muur van stenen en wat oude afgebrande barakken van de archeologen niet veel te zien, of toch: een scherf van een oude terracotta pot (ligt al in de auto).

In Stolac is de oorlog precies pas gedaan. Weinig heropbouw behalve katholieke kerk en daarnaast de moskee. Om de dag te beëindigen nog enkel watervalletjes en oude watermolens bezocht. Van de watermolen was enkel het gebouwtje(heropgebouwd) en de rivier nog te zien.

Terug aan het hotel wat relaxen aan het zwembad.

Dag 13

13 is geen goed getal.

Met een beetje spijt moesten we ons hotelletje verlaten. We hebben zelfs nog een souvenir gekregen.

Ik had een route voor vandaag uitgestippeld via Google maps. Onderweg nog pêchen gekocht aan een kraampje naast de weg. Daarna een mooie vallei in. So far so good..tot…de weg stopte!! Geen doorgang meer voor auto’s. We moesten helemaal terugrijden en volgens de Garmin GPS zo’n 100 km omrijden. We hadden niet veel keuze. Het begon goed, brede baan, die smaller werd en smaller, geen asfalt meer, grintweg die slechter en slechter werd. Was terug het beste? Of verder hobbelen?

Regelmatig graven van oorlogslachtoffer, dus kans op mijnen naast de weg. Zo in the middle of nowhere is nog niet alles geruimd.

Uren hebben we erover gedaan om aan het gletsjer meer te komen. Daar was de tijd echt nog blijven stilstaan. Maar er was wel een asfaltweg. De GPS wilde ons steeds doen afdraaien op een klein baantje, maar we zijn de enige fatsoenlijke baan blijven volgen. Ik kon niet volgen op de kaart, die gehuchtjes stonden er niet op, reden we Noord? Op zo’n kronkelend bergweg weet je het niet meer. De GPS wist het ook niet meer. En plots waren we in de stad! Oef!

Een hotel had ik hier niet met Booking.com kunnen boeken. Had wel een email gestuurd maar nooit antwoord gekregen. Ze verwachten ons wel. Ik had niet naar de prijs gevraagd en nu blijkt dat ze ons de suite gegeven hebben, de duurste kamer die ze hebben. Een les voor volgende keer.

We zitten in een stadje dat serieus gebombardeerd is in de ’90  en nog veel leeg staat. Veel armoede en werkloosheid. Sociale woonkazernes. Die mensen hadden het veel beter ten tijde van Tito. Voor de appartementsgebouwen liggen hopen houtblokken en de mensen zijn al uren bezig die naar binnen te halen.

Dag 14

Vandaag langs een kunstmatig meer, een volgelopen vallei, waarvan de toppen nog boven steken, met o.a. een klooster. We hebben verschillende oudjes gezien in traditionele klederdracht, maar net niet kunnen fotograferen.

De goede weg vinden is zelfs na grondige voorbereiding een moeilijke taak. De baan op de kaart kan een karrenspoor zijn, ofwel brede baan met een koe in midden. Garmin slaat tilt. Tomtom wordt zelfs niet meer opgezet.  We komen allerlei onverwachte dingen tegen : mijnvelden, leegstaande fabrieken, halfwilde paarden, kapotgeschoten en lege dorpen…

Nu zitten we in Jajce, vroeger een typisch vakantieoord voor Joegoslaven. Nu veel lege winkels. De oude stad is aangetast door de oorlog, maar nu snel opgelapt. Ze claimen kandidaat te zijn voor Unesco werelderfgoed, maar de manier waarop ze nu “restaureren” maken ze volgens mij niet veel kans.

Dag 15

Vandaag langs wilde rivier naar Banja Luka, de hoofdstad van Rep Srpska. Daar was een grote overdekte markt, Oostenrijk-Hongaarse gebouwen, communistische bouw en ook een modern shopping center met alle grote ketens, alsook McDonald’s ( de eerste keer in BiH daar gaan eten!!)

Ons volgend hotel was in Sanski Most, een stadje 60 km ten westen van Banja Luka. Volgens de kaart was daar een gele weg naartoe. Het begon weer goed, dan smaller , grintweg en dan in the middle of nowhere bossen met mijnen, illegale houthakkers, modderig pad. Telkens denkend het wordt beter als we Sanski Most naderen. Terugkeren? En dan? Hoe rijden? Na vele uren waren we ineens in het stadje en zagen we ons hotel. Daar kende ze weer geen woord Engels of Duits, maar we hebben wel een kamer gekregen.

Door het stadje zouden 9 rivieren stromen en erg fleurig zijn. Een paar rivieren hebben we gevonden. Er was eigenlijk niks te zien. We zijn in een cremerie een coupe gaan eten voor 2KM(=1€)

’s Avonds de weg voor de volgende dag voorbereiden. Volgens Google Maps geen probleem, de kaart had enkel een paar witte wegen en volgens Garmin onmogelijk de volgende bestemming te bereiken van hieruit. Wat nu gedaan? Ik had thuis zo’n mooi circuit voorbereid.  Er zat niks anders op dan terug zuid te rijden, dan west en daarna terug noord. Alsof je van Antwerpen naar Brussel moet via Luik, Namen en Charleroi.

Dag 16

De laatste dag al !

Omdat we zoveel moesten omrijden, heb ik twee dingen van de planning geschrapt.

Vandaag enkel het natuurpark Una. Het regende verschrikkelijk. Gelukkig reden we langs fatsoenlijke banen. Veel hebben we niet kunnen zien, het regende veel te hard en we zaten in de wolken.

Nabij de grootste waterval moesten we inkom betalen. Toen we vroegen hoeveel, bekeek de boswachter ons en de auto en zei toen 12 KM. De prijs wordt bepaald door een aantal factoren, maar dat zullen we nooit begrijpen.” In Bosnia nothing is logic” zei één van de gidsen ons, en dat klopt helemaal.

De waterval was prachtig, en de zon liet zich zelfs even zien. Helemaal met loopbruggen en uitkijkposten aangelegd, gesponsord door de lokale Rotaryclub.

Er zitten beren, wolven, everzwijnen, herten enz in het natuurpark , maar we hebben geen enkel dier gezien. Uit het natuurpark geraken was langs een grintweg, maar daarna de grote baan naar Bosanska Krupa.

De man van het hotel was supervriendelijk, alleen verstonden we er niks van. Hij nodigde ons uit op Bosnian koffie, en dat konden we niet weigeren. Een hele uitleg in Bosnisch, wat Italiaanse woorden, hij had het over de voetbal, de fitness in het hotel, morgen mooi weer…allez dat maakten we er toch van. Onze kamer kijkt uit op de rivier en we hebben een terras. We zijn de enige hotelgasten.

Bosanska Krupa is een leuk dorpje aan de Una-rivier. In de rivier zijn veel eilandjes en die onderling verbonden met bruggetjes. Op palen in de rivier staan houten vissershuisjes. Voor de rest usual stuf : oud fort, moskee, kerk, en vele terrasjes, waar de jeugd ..koffie drinkt! Moslims drinken geen alcohol.

Morgen rijden we BiH uit, door Kroatië en Slovenië, en overnachten we ergens in Oostenrijk. Als alles vlot verloopt rijden we zaterdag door tot thuis. Indien veel oponthoud en/of te vermoeid slapen we nog eens in Duitsland.

Dag 17

Vandaag voor de grote tocht nog wat ge-urbext. Het fort was gesloten, maar je moest bellen en een halve minuut later stond de conciërge er . Helemaal alleen in fort annex kasteel. Het was redelijk vervallen, ook beschoten in de laatste oorlog. Nergens verbodstekens, geen afsluitingen, heel leuk.

Het grensstadje met Kroatië is bekend dat Kroaten daar hun boodschappen komen doen wegens goedkoper. Daar wilden we ons laatste centjes uitgeven. Maar we vonden de winkels niet en plots stonden we aan de douane.